Fréttir Íslands

Barátta gegn þrálátri verðbólgu og boðaðar efnahagsaðgerðir

Seðlabankinn og ríkisstjórnin reyna að kveða niður verðbólgu með vaxtahækkunum og nýjum efnahagsaðgerðum á meðan almenningur kalla eftir auknum stuðningi.

Verðbólga hefur reynst þrálátari en spár gerðu ráð fyrir, sem hefur knúið greiningaraðila til að spá áframhaldandi vaxtahækkunum í komandi mánuðum. Ríkisstjórnin hefur boðað til skyndifunda og kynnt nýja atvinnustefnu ásamt skammtímaaðgerðum til að styðja við peningastefnuna og draga úr þrýstingi á markaði. Gagnrýni hefur vaxið frá sveitarfélögum og hagsmunasamtökum um að aðgerðirnar séu annaðhvort of seinar eða ófullnægjandi til að mæta kostnaðarhækkunum heimilanna.

Orsakir:

Möguleg áhrif:

Áframhaldandi hátt vaxtastig mun auka greiðslubyrði heimila verulega og gæti dregið úr fjárfestingargetu fyrirtækja, sem ógnar hagvexti til lengri tíma. Ef efnahagsaðgerðir ríkisins skila ekki tilætluðum árangri í að lækka vísitölu neysluverðs gæti það leitt til ólgu á vinnumarkaði og krafna um hærri launabætur. Samhæfing á milli ríkisfjármála og peningastefnu Seðlabankans mun ráða úrslitum um hversu fljótt tekst að ná verðbólgumarkmiðum.

Rök með

Aðhaldssöm peningastefna er nauðsynleg til að verja kaupmátt til lengri tíma
Aðgerðir ríkisstjórnarinnar geta dregið úr verðbólguvæntingum á markaði
Ný atvinnustefna gæti styrkt stoðir efnahagslífsins og aukið framleiðni
Hærri vextir hvetja til sparnaðar sem dregur úr umframneyslu í kerfinu

Rök á móti

Háir vextir bitna mjög harkalega á skuldsettum heimilum og barnafjölskyldum
Hætta er á að efnahagslegar aðgerðir ríkisins valdi auknum halla á ríkissjóði
Samdráttur í fjárfestingu vegna vaxtakostnaðar getur veikt samkeppnisstöðu landsins
Gagnrýnendur telja skammtímaaðgerðirnar aðeins vera plástur á dýpri kerfisvanda

Vísir MBL RÚV Heimildin ▼

Endurvakin umræða um ESB-aðild og hert aðgangsstýring Evrópu

Umræða um þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður hefur tekið kipp á sama tíma og þúsundum er meinaður aðgangur að ríkjum sambandsins.

Stjórnmálaflokkar í stjórnarandstöðu hafa lagt fram tillögur um að kanna vilja þjóðarinnar til aðildarviðræðna í ljósi efnahagslegrar óvissu og gjaldmiðilsmála. Á sama tíma fylgist landskjörstjórn með orðalagi spurninga sem leggja á fyrir kjósendur til að tryggja hlutleysi í lýðræðislegu ferli. Alþjóðleg þróun og hertar öryggiskröfur innan Schengen-svæðisins hafa einnig áhrif á hvernig Íslendingar horfa til samstarfsins við Evrópu.

Orsakir:

Möguleg áhrif:

Ef af þjóðaratkvæðagreiðslu verður gæti það valdið miklum pólitískum sviptingum og haft áhrif á samsetningu næstu ríkisstjórnar. Niðurstaðan myndi ákvarða framtíðarstöðu Íslands á innri markaðnum og mögulega leiða til upptöku evru ef gengið er alla leið. Hertar reglur ESB um landamæri gætu flækt ferðalög og samskipti ríkja utan sambandsins, sem gæti ýtt enn frekar undir aðildarumræðu.

Rök með

Full aðild gæti fært Íslandi meiri efnahagslegan stöðugleika og lægra vaxtastig
Þjóðaratkvæðagreiðsla veitir skýrt umboð fyrir stórum ákvörðunum í utanríkismálum
Setu við borðið þar sem reglur innri markaðarins eru ákveðnar í Brussel
Auðveldara aðgengi að stórum mörkuðum og aukinn samstarfsmöguleikar í rannsóknum

Rök á móti

Hætta á að Ísland missi yfirráð yfir mikilvægum náttúruauðlindum, sérstaklega sjávarútvegi
Fullveldi landsins gæti verið skert með aukinni miðstýringu frá Evrópusambandinu
Íslenskur landbúnaður gæti átt erfitt uppdráttar í fullri samkeppni við niðurgreidda vöru
EES-samningurinn þykir mörgum duga til að tryggja viðskiptahagsmuni án pólitískrar aðildar

Heimildin Vísir RÚV MBL ▼

Lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti til að mæta dýrtíð

Ríkisstjórnin hefur ákveðið að lækka álögur og virðisaukaskatt á eldsneyti til að draga úr útgjöldum heimilanna og vinna gegn verðbólgu.

Miklar hækkanir á eldsneytisverði hafa haft keðjuverkandi áhrif á vöruverð og rekstur heimila, sem skapaði þrýsting á stjórnvöld að grípa inn í. Með því að lækka álögur á dælu reynir ríkið að hafa bein áhrif á vísitölu neysluverðs og þar með verðtryggð lán almennings. Þessi ráðstöfun er hluti af stærri pakka efnahagsaðgerða sem ætlað er að róa stöðuna á vinnumarkaði.

Orsakir:

Möguleg áhrif:

Lækkunin mun skila sér í auknu ráðstöfunarfé fyrir bíleigendur og getur lækkað flutningskostnað fyrirtækja tímabundið. Hins vegar gæti þetta dregið úr tekjum ríkissjóðs sem þarf þá að finna fjármögnun annars staðar eða draga úr þjónustu. Gagnrýni gæti komið fram um að þetta sé í mótsögn við loftslagsmarkmið þar sem jarðefnaeldsneyti er gert ódýrara.

Rök með

Bein og fljótleg leið til að lækka útgjöld hjá flestum heimilum landsins
Hjálpar til við að halda vísitölu neysluverðs niðri sem lækkar verðbólgu
Dregur úr kostnaðarþrýstingi hjá flutningafyrirtækjum og matvöruverslunum
Sýnir viðleitni stjórnvalda til að mæta kröfum almennings í dýrtíð

Rök á móti

Skammtímalausn sem tekur ekki á undirliggjandi efnahagsvanda landsins
Vinnur gegn orkuskiptum með því að lækka kostnað við notkun jarðefnaeldsneytis
Ríkissjóður verður af mikilvægum tekjum sem gætu nýst í innviðauppbyggingu
Gagnast þeim sem nota mest af eldsneyti frekar en þeim sem þurfa mest á stuðningi að halda

MBL Heimildin ▼